Μικροχρηματοδότηση Vs Τραπεζικής Χρηματοδότησης

Άποψη

    του Δημήτρη Κατσαρέλλου


 

 

Σημειώνεται ότι ο κ. Κατσαρέλλος ήταν ομιλητής στο πρόσφατο 13ο Πολυσυνέδριο ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ που διοργάνωσε το www.ka-business.gr

Δείτε την ομιλία του:


(video) Δ' Πάνελ: « Μέσα στήριξης της Ψηφιακής Επιχειρηματικότητας»

Το «κενό» χρηματοδοτικής εξυπηρέτησης ομάδων πληθυσμού που είναι αποκλεισμένοι από το επίσημο τραπεζικό σύστημα, έρχεται να συμπληρώσει και όχι να ανταγωνισθεί ο θεσμός της Μικροχρηματοδότησης.

 

Η τραπεζική κρίση του 2008 που τα «απόνερα» της επηρεάζουν ακόμα την ομαλή λειτουργία πολλών τραπεζικών ιδρυμάτων ανά τον κόσμο κατέδειξε με τον πιο δραματικό τρόπο τις ελλείψεις στο κανονιστικό πλαίσιο, στην εποπτεία αλλά και στη μέτρηση και διαχείριση κινδύνων και εμπλούτισε το λεξιλόγιο μας με λέξεις όπως stress tests (τεστ αντοχής), hair cut/bail in (κούρεμα), too big to fail (συστημική τράπεζα), banking controls (κεφαλαιακοί περιορισμοί)  και άλλους συναφείς όρους.

 

Με δεδομένα τα παραπάνω αντιλαμβανόμαστε όλοι ότι αρκετές μέχρι πρότινος διαθέσιμες τραπεζικές υπηρεσίες έχουν περιοριστεί ή και ανασταλεί με προφανείς επιπτώσεις στη διαθέσιμη ρευστότητα προς τις νεοφυείς, ατομικές, μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας.

 

Με το γενικό όρο Τράπεζα εννοούμε μια εταιρική οντότητα με αντικείμενο τόσο την άντληση κεφαλαίων μέσω της συλλογής κεφαλαίων από επιχειρήσεις και ιδιώτες όσο και της χρηματοδότησης αυτών.

Η Τραπεζική ανάλογα με τις υπηρεσίες που παρέχει μπορεί να διαχωριστεί σε

  • Λιανική Τραπεζική : Οι υπηρεσίες που κυρίως προσφέρονται είναι λογαριασμοί ταμιευτηρίου και όψεως, στεγαστικά δάνεια, προσωπικά, καταναλωτικά δάνεια, χρεωστικές και πιστωτικές κάρτες κα.
  • Επενδυτική Τραπεζική : αναφέρεται σε υπηρεσίες που εστιάζονταικυρίως στη χρηματοδότηση επιχειρήσεων όπως ομολογιακά δάνεια εισαγωγές σε Χρηματιστήρια, εξαγορές και συγχωνεύσεις κλπ.

 

Ως Μικροχρηματοδότηση (Microfinance) ορίζεται η προσφορά των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών όπως δάνεια και ασφάλειες σε φυσικά πρόσωπα ή επιχειρήσεις που δεν έχουν πρόσβαση στο επίσημο χρηματοπιστωτικό σύστημα και οι οποίοι δεν έχουν τακτικά αμειβόμενη απασχόληση.

Οι μικροπιστώσεις αποτελούν μία νέα για τα Ελληνικά δεδομένα, μορφή χρηματοδότησης.  Εστιάζουν στη διάθεση μικρών ποσών ως κεφάλαια εκ-κίνησης υπό τη μορφή δανείου, με περιορισμένες εγγυήσεις, χωρίς ποινές προεξόφλησης, ελάχιστα έως μηδαμινά έξοδα φακέλου, επιτόκιο όχι υψηλότερο από αυτό των τραπεζών και χρήση αποκλειστικά και μόνον για λόγους επιχειρηματικής ανάπτυξης για πολύ μικρές, μικρές, μικρομεσαίες υφιστάμενες ή νεοφυείς επιχειρήσεις.

Η μικροχρηματοδότηση  μπορεί παράλληλα να συμβάλει στην προαγωγή της επιχειρηματικότητας με τη διευκόλυνση της έναρξης νέων επιχειρήσεων, μιας και η περιορισμένη πρόσβαση στο πλήρες φάσμα των τραπεζικών υπηρεσιών αποτελεί συχνά ένα σημαντικό εμπόδιο για την έναρξη νέων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και τη δημιουργία απασχόλησης.

 

Η πρακτική της χορήγησης μικροδανείων σε ανέργους, σε μικρές επιχειρήσεις και σε κοινωνικά ευάλωτες ομάδες  μπορεί να κάνει την διαφορά και να τους βοηθήσει να  εξελιχθούν σε οικονομικά ανεξάρτητες μονάδες που θα μπορούν να συμμετέχουν πλήρως στην κοινωνία της οικονομίας.

 

Η εισαγωγή του όρου «Μικροχρηματοδότηση» στο παγκόσμιο οικονομικό λεξικό έλαβε χώρα το 1976 όταν ο Μοχάμεντ Γιουνούς (βραβείο Νόμπελ Ειρήνης το 2006) κατά την επίσκεψή του στο χωριό Τζόμπρα του Μπαγκλαντές ανακάλυψε πως πολύ μικρά δάνεια μπορούσαν να επιφέρουν σημαντική βελτίωση στη ζωή ενός φτωχού ατόμου και αποφάσισε να ιδρύσει την τράπεζα Grameen για την υλοποίηση αυτού του στόχου.

 

Σήμερα και σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, η Μικροχρηματοδότηση έχει καταστεί  ως ένα βασικό εργαλείο για την καταπολέμηση της φτώχειας και την ενδυνάμωση της οικονομικής ανάπτυξης στον κόσμο, με 130 εκατομμύρια ενεργούς χρήστες και στόχο την εξυπηρέτηση του 20% μιας αγοράς που ξεπερνά τα τρία δισεκατομμύρια δυνητικών ωφελούμενων.

 

Ακολουθεί μια παράθεση των βασικών χαρακτηριστικών της παραδοσιακής Λιανικής Τραπεζικής και της Μικροχρηματοδότησης.

 

Λιανική Τραπεζική

 

Σκοπός: Κερδοφορία, μερίδιο αγοράς, απόδοση ιδίων κεφαλαίων, άνοδος της τιμής της μετοχής.

Προσέλκυση Πελατών: Μέχρι χθες μέσω υποκαταστημάτων σήμερα και μέσω υπολογιστών και κινητών τηλεφώνων.

Προϊόντα:

Τυποποιημένα τραπεζικά προϊόντα (καταθέσεις και δάνεια) με στόχο την ομοιόμορφη εξυπηρέτηση μεγάλου αριθμού πελατών.            

Στα δάνεια συνήθως απαιτείται η ύπαρξη κάλυψης  με τη μορφή εμπράγματης ασφάλειας (ενέχυρο).

Στόχος είναι η διασταυρούμενη πώληση με τον πελάτη να κάνει χρήση τουλάχιστον τριών διαφορετικών τραπεζικών ή/και ασφαλιστικών προϊόντων.

Διαδικασίες: Τυποποιημένες, αρκετά γραφειοκρατικές, απρόσωπες, αρκετές φορές χρονοβόρες.        

Σημείο Επαφής: Kατά κύριο λόγο το υποκατάστημα της Τράπεζας και υποστηρικτικά  το διαδίκτυο.    

Πηγές Κεφαλαίων: Μετοχικό κεφάλαιο, δανεισμός συμπεριλαμβανομένων και των καταθέσεων.       

Κόστος κεφαλαίων: Καθορίζεται από τις εκάστοτε συνθήκες που επικρατούν στις εγχώριες και διεθνείς αγορές χρήματος και κεφαλαίων.

Τοποθεσία : Η πληθυσμιακή κάλυψη και η βιωσιμότητα του υποκαταστήματος αποτελεί προϋπόθεση για την επιλογή τοποθεσίας.      

Κόστος Λειτουργίας : Η αποκεντρωμένη διοίκηση, οι οικονομίες κλίμακας, η τυποποίηση των προσφερόμενων υπηρεσιών, η εκχώρηση υπηρεσιών όπως της τηλεφωνικής επικοινωνίας με τους δανειολήπτες σε τρίτους (βλ εισπρακτικές εταιρίες) συμπιέζουν τα κόστη που ανέρχονται κατά μέσο όρο στο 42% του μικτού επιτοκιακού περιθωρίου κέρδους.Διαχείριση Κινδύνων: Παραμετροποιημένα μοντέλα ποσοτικής ανάλυσης κινδύνων οριζόμενα κατά κύριο λόγο από τις Εποπτικές και Ρυθμιστικές αρχές  αλλά και τις διεθνείς πρακτικές.

 

Μικροχρηματοδότηση

Σκοπός : Βιώσιμο σύστημα χρηματοδότησης για τους αποκλεισμένους από τις πηγές χρήματος και κεφαλαίων.

Προσέλκυση Πελατών: Φυσική παρουσία των αντιπροσώπων μέσα στην αγορά και το παζάρι, αναζήτηση ωφελουμένων πόρτα- πόρτα  και με συστάσεις.            

Προϊόντα :

Εξατομικευμένα δανειακά προϊόντα, με ποσά που δεν ξεπερνούν τα 19.000 Ευρώ κατά μέσο όρο.  Στα δάνεια συνήθως απαιτείται η ύπαρξη εγγυητή, που αποτελεί και την ασφαλιστική δικλίδα στην ομαλή εξυπηρέτηση του μικροδανείου.   Υπάρχει πρόβλεψη για  επαναλαμβανόμενη «πώληση» με σταδιακή επαύξηση του πιστωτικού ορίου ανάλογη με τη συνέπεια  του δανειζομένου.

Διαδικασίες:

Τυποποιημένες, με την ελάχιστη δυνατή γραφειοκρατία με  προϋπόθεση τη δημιουργία προσωπικής σχέσης λειτουργού με τον ωφελούμενο, ταχύτητα ανταπόκρισης.

Εξατομικευμένη μελέτη της ανάγκης χρηματοδότησης, μελέτη βιωσιμότητας που χρησιμοποιεί και μη τραπεζικά κριτήρια όπως η αξιολόγηση του χαρακτήρα, της προσωπικότητας και της δυναμικής που εμφανίζει ένα επενδυτικό πλάνο.  Σχεδιασμός αποπληρωμής με βάση τις πραγματικές δυνατότητες του  ωφελουμένου.

Ο φορέας που εκταμιεύει το μικροδάνειο αναλαμβάνει όλο το ρίσκο ότι ο δανειολήπτης θα μπορέσει να το διαχειριστεί σωστά, να το αποπληρώσει, έτσι ώστε να επαν-επενδύσει στην κοινωνία και να βοηθήσει άλλες επιχειρήσεις ή και να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας

Σημείο Επαφής: Επίσκεψη του  λειτουργού στον επαγγελματικό χώρο και την οικία του ωφελούμενου με στόχο την αξιολόγηση  της κατάστασης σε μηνιαία βάση.               

Πηγές Κεφαλαίων : Ποικίλουν ανάλογα με το στάδιο του κύκλου ζωής του Ιδρύματος και κυμαίνεται από προγράμματα στήριξης, επιχορηγήσεις, χορηγίες, μετοχικό κεφάλαιο, ομολογιακά δάνεια κα.            

Κόστος κεφαλαίων : Ποικίλει ανάλογα με το στάδιο του κύκλου ζωής του Ιδρύματος και τις προτεραιότητες των χρηματοδοτών.               

Τοποθεσία:  Συχνά η προσέγγιση ομάδων αποκλεισμένων από τις παραδοσιακές πηγές χρηματοδότησης (πχ, νομαδικών κτηνοτρόφων) οδηγεί σε καινοτόμες προσεγγίσεις όπως αυτής της κινητής μονάδας μικροχρηματοδοτήσεων ή ακόμη και της ψηφιακής πρόσβασης σε πλατφόρμες online υποβολής αιτημάτων μικροδανείων, όπως o πρώτη και μοναδικός στην Ελλάδα, digital μηχανισμός υποβολής και διαχείρισης των αιτημάτων για μικροδάνεια, που δημιούργησαν τα Κέντρα Υπηρεσιών Επιχειρηματικής Ανάπτυξης microSTARS στον διαδικτυακό τόπο www.microstars.gr

Κόστος Λειτουργίας: Η τοπική παρουσία, τα περιορισμένα στο τοπικό πληθυσμό ερείσματα πώλησης, ο εξατομικευμένος σχεδιασμός των προσφερόμενων υπηρεσιών, η άμεση και σε τακτικά διαστήματα προσωπική επικοινωνία με τους δανειολήπτες δημιουργούν αυξημένα κόστη που ανέρχονται κατά μέσο όρο στο 62% του μικτού επιτοκιακού περιθωρίου κέρδους.

Διαχείριση Κινδύνων :

Προκρίνεται η ποιοτική προσέγγιση του κινδύνου ανά δανειζόμενο χωρίς να αποκλείεται και η χρήση ποσοτικών μοντέλων.

Παροχή κινήτρων τύπου bonus malus όπου επιβραβεύονται τόσο οι συνεπείς δανειολήπτες όσο και οι αντίστοιχοι λειτουργοί.

 

+ το κλειδί της επιτυχίας που είναι η Ανάπτυξη  Δεξιοτήτων των Ωφελουμένων:  Εξατομικευμένη Συμβουλευτική Υποστήριξη όπου ο ωφελούμενος μπορεί να λάβει καθοδήγηση για τη διάγνωση των Επιχειρηματικών του Αναγκών, συμβολή στη βελτιστοποίηση του επιχειρηματικού πλάνου (βλ μοντέλο καμβάς), καθώς και υποβοήθηση για τη διαμόρφωση Πλάνου Δράσεων σε μία σειρά επιχειρηματικών ζητημάτων όπως Marketing, Χρηματοοικονομική Διοίκηση, Ηλεκτρονικό Εμπόριο  κ.α.

 

Ιδιαίτερη μνεία αξίζει να γίνει στο τελευταίο σημείο την ανάπτυξη δεξιοτήτων ωφελουμένων όπου με βάση τη διεθνή εμπειρία και πρακτική ο συνδυασμός Υπηρεσιών Επιχειρηματικής Ανάπτυξης και μικροχρηματοδότησης δημιουργεί συνέργειες (1+1 =3!!) και δρα πολλαπλασιαστικά μιας και απαντά τόσο στην ανάγκη χρηματοδότησης βιώσιμης επιχειρηματικής ανάπτυξης όσο και στην ανάπτυξη και ενδυνάμωση των επιχειρηματικών δεξιοτήτων των ωφελουμένων.

 

Σε ένα κλασσικό δάνειο η σχέση δανειστή δανειζομένου, στη πλειοψηφία των περιπτώσεων,  εξαντλείται με την επίσκεψη του δεύτερου στο απρόσωπο τραπεζικό γκισέ στο τέλος του μήνα.

 

Από την άλλη πλευρά ο θεσμός της μικροχρηματοδότησης δεν εξαντλείται μόνο  στη χορήγηση ενός μικρού ποσού για τη δημιουργία μία επιχειρηματικής ιδέας ή την ανάπτυξη μίας επιχειρηματικής δραστηριότητας, αλλά εστιάζει ταυτόχρονα στην ουσιαστική υποστήριξη του ενδιαφερόμενου και στην ανάδειξη των δεξιοτήτων του με απώτερο στόχο τη  βιωσιμότητά του εγχειρήματος και την απρόσκοπτη εξυπηρέτηση του δανείου.

* O Δημήτρης Κατσαρέλλος είναι Υπεύθυνος του Γραφείου "microSTARS" στο Κιλκίς και στέλεχος του Κέντρου Επιχειρηματικής & Πολιτιστικής Ανάπτυξης - Κ.Ε.Π.Α. Έχει διατελέσει Διευθυντής Επενδύσεων σε Εταιρίες Αμοιβαίων Κεφαλαίων και Χρηματιστηριακές, είναι Πιστοποιημένος Διαχειριστής & Σύμβουλος Επενδύσεων και πρόσφατα έλαβε επαγγελματική Πιστοποίηση στην Εταιρική Κοινωνική Διακυβέρνηση και τη Μικροχρηματοδότηση. Παράλληλα διδάσκει σε συστηματική βάση αντικείμενα που σχετίζονται με τη Διοίκηση Επιχειρήσεων και τα Χρηματοοικονομικά για μια σειρά Πανεπιστημίων στην Ελλάδα και το εξωτερικό και συμμετέχει ως εκπαιδευτής σε ενδοεταιρικά σεμινάρια.

 

 

 


Από: ka-business.gr

Περισσότερα άρθρα στην κατηγορία "Άποψη"
Κοινοποίησε